Kanser hastalığı nasıl belirti verir?
Kanser olgularının büyük bir çoğunluğu belirti vermez ve sinsi seyreder. Genellikle rastlanılan kanser belirtileri şunlardır:
- Uzun süre devam eden öksürük
- Balgamda kan bulunması
- İstemsiz zayıflama
- Gece terlemeleri
- Açıklanamayan ateş
- Dışkı alışkanlıklarında değişme: süregelen ishal, dışkı çapında incelme, dışkıda kan görülmesi
- Açıklanamayan kansızlık
- Memede ele gelen kitle
- İdrar alışkanlıklarında değişme: sık idrara gitme ve az idrar yapma, idrarda kan görülmesi
- Vücutta ele gelen kitleler
- Kadınlarda adet dönemi dışında kanama
- Makat bölgesi ve cinsel organlarda devam eden kaşıntı
- Vücutta iyileşmeyen yaralar
- Açıklanamayan başağrısı, sırt ağrısı
Yemek borusu (özofagus) kanseri için risk faktörleri nelerdir?
- Sigara
- Alkol
- Barrett özofagusu
- Mide fıtığı (gastro-özofageal reflü hastalığı)
Mide kanseri için risk faktörleri nelerdir?
- Düşük sosyo-ekonomik düzey
- Helicobacter pylori enfeksiyonu olması; gelişmiş ülkelerde en az % 30, gelişmekte olan ülkelerde % 50 oranında mide kanseri, HP enfeksiyonu ile ilişkilidir. Mide MALT lenfomasında HP pozitifliği % 90’a dek çıkar.
- Diyet (nitratlar, dumanlı yiyecekler, yüksek derecede tuzlu gıdalar)
- Birinci derece akrabalarında mide kanseri hikayesi olması
- Atrofik gastriti olanlar
- Midesinin ameliyatla belli bir bölümü alınmış hastalar
- Adenomatöz mide polip hastalığı olanlar
- Kan grubu A olanlar
Meme kanseri için risk faktörleri nelerdir?
- Cinsiyet: Kadın olmak
- Yaş: 30 yaş altında meme kanseri gelişme olasılığı her 2,500 kadında bir iken, bu oran 40-59 yaş arası 24 kadından birine ve 60-79 yaş arası ise her 13 kadından birine yükselmektedir.
- Kalıtım: Meme kanserlerinin sadece % 8’i kalıtsaldır. Kalıtım açısından riskli kadınlarda BRCA 1 ve BRCA 2, PTEN, p53, AT ve HNPCC genlerindeki değişiklikler araştırılabilir.
- İlk adetin 13 yaşın altında görülmesi
- 51 yaşın üzerinde menopoza girilmesi
- Beş senenin üzerinde sürdürülen hormon tedavisi (HRT), projesteron ve östrojeni birlikte içeren ilaçlar tek başına östrojen içerenlere göre daha risklidir.
- Kadının doğum yapmaması
- İlk gebeliğin 30 yaş sonrası gerçekleşmesi
- Menopoz sonrasında kilo alınması (düzenli olarak spor yapmak meme kanseri riskini azaltır)
- Düzenli alkol kullanımı
- Daha önce yapılan meme biyopsisinde atipik hiperplazi veya in situ lobüler karsinom bulunması
- Ergenlik yaş döneminde ışın tedavisi (radyoterapi) görmek
- 30 yaş öncesi meme dokusuna radyoterapi uygulanması
Tiroid kanseri için risk faktörleri nelerdir?
- Hastaların büyük bölümünde kanser etkeni belli değildir.
- Boyun bölgesine geçmişte radyoterapi uygulanması
- Çernobil kazası gibi nükleer sızıntı durumlarında (potasyum iyodür alınması tiroid organının radyoaktif iyotu tutmasını engelleyeceğinden kanser oluşumunu engeller)
- Ailede tiroid kanseri bulunması
- 40 yaş üzerindeki kişilerde görülür.
Kalın bağırsak kanseri açısından kimler risk grubundadır?
- 50 yaşın üstündeki kişiler.
- Ailede kalın bağırsak kanseri olanlar
- Ailevi polipozis hastalığıolanlar
- Yüksek yağ ve kalorili (özellikle hayvansal yağlar) ve düşük lifli diyetle beslenen kişiler
- Kalın bağırsak polipleri olanlar
- Yumurtalık, rahim veya meme kanseri öyküsü olan kadınlar
- Ülseratif kolit ve Crohn Hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalığı varlığı
- Aşırı kilolu olmak, egzersiz yapmamak
- Şeker hastalığı, sigara ve aşırı alkol kullanmak ve uzun süreli olarak gece vardiyasında çalışmak
Makat kanseri (anal kanser) için kimler risk grubundadır?
- Makat kanseri sıklıkla human papilloma virus (HPV) ile ilişkilidir. Bu virüs’ün makat ve rahim ağzında kondilom oluşturabildiği bilinmektedir.
- 50 yaş üzerindeki nüfus
- Makat yolu ile (anal) seks yapan kişiler
- Sigara
- Bağışıklık sistemi zayıflaması (HİV enfeksiyonu)
- Kronik iltihap
- Leğen kemiği (pelvis) ışınlaması
Kanser ameliyatı (cerrahisi) ne demektir?
Kanser hastalığının bilinen en eski tedavisi ameliyat veya cerrahidir. Kanserin tedavisinde invaziv cerrahi en klasik yöntemdir ve bu yöntemde deri kesilerek kanserli dokuya ulaşılır. Ancak, günümüzde minimal invaziv cerrahi yani hastaya en az zarar veren ve küçük deliklerden yapılan cerrahi teknikler gündemdedir. Bu amaçla, laparoskopik cerrahi (kansız ameliyat), robot cerrahisi (DaVinci robotu ile), doğal açıklık cerrahisi (natural orifice surgery, ağız boşluğu, rektum ve vajina yolu ile), tek delikten laparoskopi (SİLS) kullanılmaktadır.
Kanser ameliyatlarının (cerrahisi) diğer ameliyatlardan farkı nedir?
Kanser ameliyatlarının (cerrahisi) diğer ameliyatlardan en belirgin farkı tümörün nüks etmemesi için tümöre mümkün olduğunca dokunmadan, delmeden ve özellikle küratif (tedavi edici) kanser ameliyatlarında daima etrafta mutlaka sağlıklı doku kazanılarak tümörlü dokunun lenf bezleri ve etkilediği tüm yandaş organlar ile birlikte eksiksiz olarak çıkartılmasıdır. Buda cerrahın tüm çevre dokulara hakimiyetini ve bir sorun olduğu zaman çalıştığı bölgedeki tüm dokularda gelişen sorunları düzeltebilme yetisi olmalıdır.
Kanser cerrahı seçiminde nasıl bir yol izlemeli?
Kanser cerrahı seçimi sağlınıza kavuşmanız , geçireceğiniz ameliyatın başarısı ve kanserin nüks etmemesi açısından büyük önem taşır. Hasta kendisini en rahat hissettiği ve bu konuda deneyimi olduğu bilinen cerrahı seçmelidir. Size olumlu yaklaşan, güven veren, sorularınızı açık ve net bir şekilde yanıtlayabilen yani manevi açıdan sizi ameliyata en iyi hazırlayan kanser cerrahı ile yola çıkmak daha olumlu bir sonuç getirecektir. Unutmamak gerekir ki, cerrahi operasyon veya ameliyat aşamasına gelen bir rahatsızlıkta artık önemli olan hastalıktan çok, çözümü yaratacak yani ameliyatı yapacak doğru kanser cerrahını bulup bulmadığınızdır.

Kanser ameliyatları kaç tiptir?

1. Koruyucu (profilaktik) kanser ameliyatları
2. Tanısal (diagnostik) kanser ameliyatları
3. Evreleme amaçlı kanser ameliyatları
4. Tedavi edici (küratif) kanser ameliyatları
5. Tümör hacmini azaltan (debulking) kanser ameliyatları
6. Geçici çözüm sağlayan (palyatif) kanser ameliyatları
7. Destekleyici (suportif) kanser ameliyatları
8. Doku bütünlüğünü sağlamaya yönelik (rekonstrüktif) kanser ameliyatları

Koruyucu kanser ameliyatı (cerrahisi) ne demektir?
Bir dokunun kansere dönüşmesini önlemek amacı ile vücuttan uzaklaştırılması işlemine ‘koruyucu (profilaktik) kanser ameliyatı’ adı verilir. Bazı kadınlarda kalıtımsal olarak (BRCA1 veya BRCA2 geni nedeniyle) meme kanserine karşı yüksek risk bulunur ve bu nedenle bu kişilere koruyucu amaçlı memenin alınması işlemi veya ‘profilaktik mastektomi’ önerilebilir.
Tanısal kanser ameliyatı (cerrahisi) ne demektir?
Tanısal (diagnostik) kanser ameliyatının ana amacı dokudan bir örnek alarak patoloji tetkiki yapmaktır. Cerrahi olarak bir meme tümörünün çıkartılması ve patoloji tetkiki yapılması buna örnektir. Dokunun bir kısmı alınarak (insizyonel biopsi) veya dokunun tamamı alınarak (eksizyonel biopsi) tanı konulabilir. Günümüzde, ameliyat öncesinde ince iğne biopsisi, kalın iğne biopsisi, endoskopik biopsi vb. yöntemlerle bu tür örneklerin alınması daha yaygın olarak tercih edilmektedir.
Evreleme amaçlı kanser ameliyatı (cerrahisi) ne demektir?
Geçmiş yıllarda evreleme laparotomisi adı verilen teknikle karın açılarak kanserin hangi evrede olduğu anlaşılmaya çalışılırdı. Ancak, günümüzde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans (MR) gibi ileri araştırma yöntemleri ile bu tür bir ameliyat daha seyrek olarak tercih edilmektedir. Bunun yerine günümüzde tanısal laparoskopi adı verilen teknikle karın boşluğuna sıklıkla tek bir delikten girilerek bir teleskop ile karın boşluğu incelenebilmekte ve ek bir delikten de girilerek doku örneği alınabilmektedir.
Tedavi edici (küratif) kanser ameliyatı (cerrahisi) ne demektir?
Tedavi edici (küratif) kanser ameliyatı (cerrahisi) ile kast edilen tüm tümör dokusunun güvenli bir şekilde vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Bu tür tedavi edici (küratif) kanser ameliyatı sonrasında (adjuvan) veya öncesinde (neoadjuvan) ek olarak kanser ilacı tedavisi (kemoterapi) veya ışın tedavisi (radyoterapi) gerekebilir. Bazen ameliyat sırasında da ışın tedavisi (radyoterapi) uygulanabilir.
Tedavi edici (küratif) kanser ameliyatlarının (cerrahisi) başarısı nasıldır?
Tedavi edici (küratif) kanser ameliyatlarının (cerrahisi) dünya genelinde deneyimli kanser cerrahlarının elinde yapılması halinde, geniş serilerde gayet yüz güldürücü sonuçlar verdiği görülmektedir.
Tümör hacmini azaltan (debulking) kanser ameliyatı (cerrahisi) ne demektir?
Büyük ve hacimli kanser dokusu bulunması durumunda çevre organlara zarar vermemek için tümörün tamamı değil de bir kısmı veya büyük bölümü çıkartılabilir, işte bu duruma tümör hacmini azaltan (debulking) kanser ameliyatı (cerrahisi) adı verilmektedir. Daha sonra hastaya kanser ilacı tedavisi (kemoterapi) veya ışın tedavisi (radyoterapi) uygulanarak tümörün çapı ve hacmi küçültülmeye gayret edilir ve bu ek tedaviler sonrasında hastaya şartlar uygun olursa tedavi edici (küratif) kanser ameliyatı (cerrahisi) planlanabilir.
Geçici çözüm sağlayan (palyatif) kanser ameliyatı ne demektir?
İlerlemiş kanser durumunda kanserin bağırsak tıkanıklığına yol açması halinde bağırsağın ilerideki bir kısma bağlanarak geçişin sağlanması, yada bağırsağa karın derisine ağızlaştırma (stoma) işlemi uygulanması geçici çözüm sağlayan (palyatif) kanser ameliyatlarına bir örnektir.
Destekleyici (suportif) kanser ameliyatı ne demektir?
Hastaya kanser ilacı tedavisi (kemoterapi) uygulanabilmesi için damar yolu gerekir ve sürekli aynı kol damarlarının kullanılması ve zedelenmesi nedeniyle belirli bir süre sonra uygulanabilecek uygun damar bulunamayabilir. Bu nedenle hastaların damarlarına rahat ulaşılabilmesi amacı ile sıklıkla göğüs üzerinden ana damarlardan birine uzun süreli (3-6 ay) kalabilecek özel damar yolu (port, venöz akses) takılabilir.
Doku bütünlüğünü sağlamaya yönelik (rekonstrüktif) kanser ameliyatı ne demektir?
Meme kanserinde memenin alınması gündeme gelirse bir silikon protez veya karın kası ile (Tram flep) yeni bir meme oluşturulması işlemi, baş-boyun ve ağız boşluğu tümörlerinde eksilen dokunun yerine bir protez konulması işlemi, doku bütünlüğünü sağlamaya yönelik (rekonstrüktif) kanser ameliyatına bir örnektir.
Lazer cerrahisinin kanser tedavisinde yeri nedir?
Lazer cerrahisi bazı tümörleri parçalamak ve eritmek için kullanılır. Başlıca, akciğer, karaciğer, rektum ve bazı deri tümörlerinde lazer cerrahisi tercih edilir. Bu tedavilerin bazıları endoskopi sırasında da uygulanabilir.
Kriyocerrahi (tümörü dondurmak) hangi durumlarda kullanılır?
Kriyocerrahi yani tümörü dondurma işlemi; karaciğer, prostat ve bazı deri tümörlerinde kullanılır.

Laparoskopik cerrahi ve robotik cerrahi ile hangi kanser türleri tedavi edilebilir?
Kalın bağırsak, mide, böbreküstü bezi, böbrek, prostat, rahim vb. karın içi kanserlerde minimal invaziv cerrahi (MİC) yani laparoskopik cerrahi (kansız ameliyat) ve robotik cerrahi (DaVinci robotu ile) kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Ameliyat sonrasında daha az ağrı, daha erken günlük aktivitelere geri dönebilme, daha düşük ameliyat yeri fıtığı ve yara ayrışması gibi avantajları bu yöntemlerin giderek artan sıklıkta tercih edilmesine enden olmaktadır.
Radyofrekans ablasyon (RFA) ne anlama gelir?
Özellikle karaciğer tümörlerinin küçültülmesi veya bazen yok edilmesi amacı ile radyo dalgaları kullanılarak radyofrekans ablasyon (RFA) işlemi uygulanabilir.
Hedefe yönelik (stereotaktik) cerrahi ne anlama gelir?
Tümörün koordinatlarının önceden bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans (MR) gibi bir cihazla belirlenmesi sonrasında tümör üzerine hedefe yönelik nokta atışı yapılmasına stereotaktik cerrahi adı verilir. Bu amaçla Gamma Knife veya CyberKnife kullanılmaktadır. Bu tür cerrahi sıklıkla baş, boyun ve omurga tümörlerinde tercih edilmektedir.
Kanser ameliyatı öncesinde cerrahınızdan öğrenebileceğiniz konular
- Ameliyatın kanseri tedavi etmekteki başarı şansı
- Cerrahın bu tür kanser ameliyatlarındaki (cerrahisindeki) deneyimi
- Hangi dokunun veya hangi dokuların ameliyat sırasında çıkartılacağı
- Ameliyatın süresi
- Kan gereksinimi
- Ameliyat sonrası ağrı durumu
- Ameliyatın etki ve yan etkileri
- Ameliyat sonrasında vücutta kalıcı bir değişiklik durumu
- Hastanede kalma süresi
- Yerleştirilecek dren (vücut svısını boşaltan tüpler) veya kateterler
- Günlük aktiviteye dönme süresi
- Ameliyat sonrasında sakat kalma veya yaşamı yitirme riski
Kanser ameliyatı öncesinde ikinci bir görüş almak gerekir mi?
Ameliyatınızı gerçekleştirecek cerrahın kanser cerrahisi (onkolojik cerrahi) konusunda geniş deneyimi olması ve size doyurucu bilgileri detaylı olarak artı ve eksileri ile birlikte aktarması ve bu konuda tedavi ettiği birçok hastanın olması durumunda buna gerek yoktur. Ancak, günümüzde bazı sigorta şirketlerinin ikinci bir doktordan rutin olarak görüş istedikleri de görülmektedir. Hastanın ameliyata hazırlanması aşamasında, kafasında bazı soru işaretlerinin olması durumunda, ikinci bir görüş almakta yarar vardır.
Kanser ameliyatının hastanın yaşamına etkisi varmıdır?
Özellikle, tedavi edici (küratif) türdeki kanser ameliyatlarında kanser cerrahının deneyimli olması tümörün eksiksiz olarak çıkartılmasını ve böylelikle daha sonra uygulanacak kanser ilacı tedavisi (kemoterapi) veya ışın tedavisinin (radyoterapi) başarı şansını arttırır. Kanser cerrahının, laparoskopik cerrahi (kansız ameliyat), robot cerrahisi, doğal açıklık cerrahisi (natural orifice surgery), stapler, lazer vb. tüm güncel tekniklere hakim olması ve bunları güvenle uygulayabilmesi ameliyat sırasında ve sonrasında büyük avantaj sağlar.
Kanser ameliyatı öncesinde ne tür hazırlıklar gerekir?
- Kan tahlilleri
- İdrar tahlili
- Akciğer röntgeni
- Kalp elektrosu (EKG)
- Bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans (MR) gibi ileri tetkikler
- Anestezi muayenesi
- Bağırsak ameliyatlarında bağırsak hazırlığı
Kanser ameliyatlarında ne tür anestezi türleri uygulanır?
- Lokal anestezi: biopsi durumunda tercih edilir.
- Topikal anestezi: endoskopi işlemi öncesinde boğaza sprey sıkılması
- Bölgesel anestezi: sinirlerin dondurulması (bloğu) yolu ile anestezi sağlanması
- Genel anestezi: narkoz (tam uyku hali) altında ameliyatın gerçekleştirilmesidir.
Kanser ameliyatı sonrasında ne tür sorunlar gelişebilir?
- Enfeksiyon: yara bölgesinde veya deride iltihaplanma olabilir.
- Ağrı
- Akciğer enfeksiyonu (zatürriye)
- Kanama
- Pıhtılaşma ve akciğer embolisi: bacaklardaki toplar damarlardan kalkan bir pıhtı, dolaşım yolu ile akciğer damarına yerleşip solunum güçlüğüne neden olabilir.
- İdrar yapma zorluğu
- Bağırsak hareketlerinde yavaşlama
Kanserli dokudan ince iğne biopsisi alınması sonucunda kanser hücreleri yayılır mı?
Günümüzde çok küçük iğneler ile bu tür biopsiler alındığından tümör hücrelerini yayılma olasılığı çok düşüktür. Ancak, bu biopsi sırasında tümör hücrelerinin yayılma olasılığına karşı, biopsinin alındığı deri veya doku bölümü ameliyat sırasında çıkartılır.
Kanserli dokuya bıçak değerse yayılır mı?
Genel olarak halk arasında adeta bir şehir efsanesi gibi ‘bıçak değerse kanser yayılır’ gibi bir görüş vardır. Bu düşüncenin hakim olmasındaki başlıca nedenler: ameliyat korkusu, iyileşememe endişesi ve ameliyat öncesinde belirlenene göre daha yaygın düzeyde tümör belirlenmesidir. Bu görüşten dolayı kanser ameliyatından kaçmak ve tedaviyi geciktirmek durumunda kanserin yayılacağı bilinen bir gerçektir. Ancak, kanserli dokularda yapılacak özellikle küratif (tedavi edici) ameliyatlarda tümörün yayılması yerine tedavi edilebildiği uzun yıllardan beri dünya genelinde ispat edilmiş bir gerçektir.
Kanser ameliyatı sonrası nasıl seyreder?
Kanser ameliyatını gerçekleştiren cerrahınız size ameliyat sonrası dikkat etmeniz gereken noktalar, varsa diyet kısıtlamaları, almanız gereken ilaçlar, banyo yapma, günlük aktiviteye geri dönme süresi gibi konularda bilgilendirecektir. Bunun dışında ışın tedavisi (radyoterapi), kanser ilacı tedavisi (kemoterapi) ve atom (radyoaktif iyot) tedavisi gibi konularda doktorunuz sizi bilgilendirecek ve ilgili uzmanlık dalındaki doktorlar (Onkoloji, Nükleer Tıp vb.) ile irtibata geçirecektir.
Kanser hastalarında alternatif tedavilerin kullanılmasının zararı olabilir mi?
Risberg ve arkadaşlarının 515 kanser hastası üzerinde 8 yıl süre ile yaptıkları çalışmada, hastaların % 22’sinin kanser tedavisine ek olarak alternatif tedavi yöntemlerine başvurdukları, ancak alternatif tedavi yöntemine başvuran hastalarda ölüm oranının % 30 oranında arttığı belirlenmiştir.
Gebelikte kanser ne sıklıkta görülür?
Gebelikte 1,000 kadından birinde kanser görülür. Gebelik tek başına kanser riskini arttırmaz. Gebelik sırasında rastlanılan kanser türleri: meme kanseri, rahim ağzı kanseri, Hodgkin lenfoma, habis melanom ve tiroid kanseridir. Her 3,000 gebelikten birinde meme kanserine rastlanır.
Gebelikte kanser görülmesi durumunda ne yapılır?
Gebelerde kanser şüphesi durumunda karın bölgesi kurşun kalkan ile korunarak düşük dozda radyasyon verilebilir ve manyetik rezonans (MR) tetkiki yapılabilir. Gebeliğin son döneminde (son trimester) erken evrede bir kanser belirlenmesi durumunda, kanser tedavisi doktor kontrolunda doğum sonrasına ertelenebilir. Gebeliğin ilk döneminde (ilk trimester) kanser belirlenmesi durumunda bebeğe zarar vermemek için gebeliğin son dönemine dek beklenebilir veya bebeğin tahliyesine karar verilebilir. Burada karar alırken en önemli faktör, kanserin hangi evrede yakalandığıdır ve uygun durumlarda ameliyat, kanser ilacı tedavisi (kemoterapi) veya ışın tedavisi (radyoterapi) uygulanabilir. Gebelikte kanser nedeniyle ameliyat diğer tedavi yöntemlerine göre daha güvenle uygulanabilir. Gebeliğin ilk üç aylık döneminde uygulanan kemoterapi bebeğe zarar verir ve bazen düşüğe neden olabilir, ancak ileriki dönemlerde bu şekilde bir yan etkisi olmayabilir. Gebelik sırasında belirlenen meme kanseri ve habis melanom gibi durumlarda, gecikme olması durumunda kanserde ilerleme olabilir.
Kanser tedavisi sonrasında hamile kalan kadınlarda kanser riski artar mı?
Kanser tedavisi gördükten sonra hamile kalan kadınlarda kanser riski artmaz ve bebek açısından bir risk doğmaz. Özel durumlar için mutlaka Onkoloji doktoru ve Kadın Doğum Doktorunun hamilelik hakkında fikir birliğinde olması gerekir. Bazı kanser tedavilerinin doğurganlığı etkilediği de unutulmamalıdır.